Εάν ζείτε με διαβήτη, πιθανότατα γνωρίζετε πολύ καλά τους κινδύνους του να αφήσετε το σάκχαρο στο αίμα σας να ανέβει πολύ και να εισέλθετε σε κατάσταση διαβητικής κετοξέωσης, ή DKA (Diabetic KetoAcidosis).
Αυτή η επικίνδυνη κατάσταση μπορεί να αποβεί μοιραία αν δεν αντιμετωπιστεί.
Αυτό που πολλοί άνθρωποι (με και χωρίς διαβήτη) μπορεί να μην γνωρίζουν, ωστόσο, είναι ότι υπάρχει μια παρόμοια βιολογική κατάσταση γνωστή ως κέτωση, η οποία δεν έχει καμία σχέση με επικίνδυνα υψηλά σάκχαρα στο αίμα.
Αυτό το άρθρο θα εξηγήσει σε μεγαλύτερο βάθος τι είναι η κετοξέωση, τι είναι η κέτωση και πώς οι δύο καταστάσεις είναι διαφορετικές.
Τι είναι η κετοξέωση;
Η διαβητική κετοξέωση, ή DKA, είναι μια σοβαρή βραχυπρόθεσμη επιπλοκή του διαβήτη που αναπτύσσεται όταν το αίμα γίνεται όξινο από πάρα πολλές κετόνες στο σώμα, οι οποίες δημιουργούνται από εξαιρετικά υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
Η κετοξέωση συμβαίνει όταν το σώμα δεν μπορεί να μεταβολίσει οποιαδήποτε προσληφθείσα γλυκόζη, επειδή δεν υπάρχει διαθέσιμη ινσουλίνη στο σώμα. Αυτό οδηγεί σε ταχεία επιδείνωση και απαιτεί άμεση και επείγουσα ιατρική φροντίδα.
Η κετοξέωση μπορεί να συμβεί γρήγορα από πλήρη έλλειψη ινσουλίνης (λόγω αστοχίας αντλίας ινσουλίνης ή ένεσης πριν από το γεύμα) ή να αναπτυχθεί πιο αργά, λόγω ασθένειας και επίμονα υψηλών σακχάρων στο αίμα κατά τη διάρκεια αρκετών ημερών.
Η κετοξέωση εμφανίζεται σε άτομα με διαβήτη τύπου 1 πολύ πιο συχνά από ό, τι σε άτομα με διαβήτη τύπου 2. Στην πραγματικότητα, περίπου το 25% των ασθενών εισέρχονται σε κατάσταση διαβητικής κετοξέωσης κατά τη διάγνωση τους με διαβήτη τύπου 1.
Αν και σπάνιο, ορισμένοι άνθρωποι που δεν έχουν διαβήτη μπορούν επίσης να υποστούν κετοξέωση. Μπορεί να προκληθεί από χρόνιο αλκοολισμό, πείνα ή υπερδραστήριο θυρεοειδή.
Ποια είναι τα συμπτώματα της κετοξέωσης;
Μερικά κοινά συμπτώματα κετοξέωσης είναι τα ακόλουθα. Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια έκτακτης ανάγκης εάν υποψιάζεστε ότι έχετε κετοξέωση.
- Σωματικός πόνος και πονοκέφαλος
- Εξαιρετική δίψα και ξηροστομία
- Συχνουρία
- Υψηλό σάκχαρο αίματος
- Κετόνες στα ούρα
- Ναυτία
- Εμετός
- Θολή όραση
- Ανάσα με φρουτώδη μυρωδιά
- Εξαιρετική κούραση
- Σύγχυση
- Απώλεια βάρους (γρήγορη και επικίνδυνη)
- Κοκκινισμένο πρόσωπο
Πόσο επικίνδυνη είναι η κετοξέωση;
Η κετοξέωση είναι εξαιρετικά επικίνδυνη και πρέπει να αντιμετωπιστεί αμέσως από ιατρό.
Εάν δεν αντιμετωπιστεί, η κετοξέωση μπορεί να οδηγήσει σε διαβητικό κώμα και θάνατο.
Όλα τα άτομα με διαβήτη πρέπει να έχουν στο σπίτι ταινίες μέτρησης κετονών για να είναι σε θέση να ελέγξουν (μέσω αίματος ή ούρων) τις κετόνες στο σύστημά τους και να βοηθήσουν στην πρόληψη της ανάπτυξης διαβητικής κετοξέωσης.
Τι είναι η κέτωση;
Η κέτωση, από την άλλη πλευρά, είναι μια ακίνδυνη βιολογική κατάσταση που συμβαίνει όταν το σώμα αρχίζει να βασίζεται στο λίπος αντί της γλυκόζης ως πηγή ενέργειας.
Μόλις το σώμα κάψει αυτό το λίπος, δημιουργεί κετόνες που το σώμα μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει για καύσιμο. Αυτό μπορεί να προκαλέσει ταχεία και διαρκή απώλεια βάρους (παρόμοια με την απώλεια βάρους που παρατηρείται στη διάγνωση του διαβήτη, αλλά αυτή η απώλεια βάρους είναι ακίνδυνη).
Αυτό συμβαίνει συνήθως όταν οι άνθρωποι ακολουθούν μια δίαιτα εξαιρετικά χαμηλών υδατανθράκων, όπως η κετογονική δίαιτα, η διαλείπουσα νηστεία ή (περιστασιακά) η δίαιτα Paleo.
Η κέτωση μπορεί να επιτευχθεί μετά από περίπου 3-4 ημέρες κατανάλωσης 50 ή λιγότερων υδατανθράκων την ημέρα.
Συμπτώματα κέτωσης
Παρόλο που ο μόνος τρόπος για να βεβαιωθείτε ότι το σώμα βρίσκεται σε κέτωση είναι να κάνετε ενα τέστ με μετρητή κετονών, υπάρχουν μερικά ενδεικτικά συμπτώματα οτι μπορεί να αντιμετωπίζετε “κετογρίπη” ή να βιώνετε τις αρχικές παρενέργειες έλλειψης ζάχαρης και υδατανθράκων γενικότερα.
Αυτά θα περάσουν μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά περιλαμβάνουν:
- Ομίχλη εγκεφάλου
- Αυπνία
- Ευερεθιστότητα
- Πονοκέφαλο
- Δυσκοιλιότητα (και μερικές φορές διάρροια)
- Λαχτάρα για ζάχαρη
- Μυϊκοί πόνοι
- Αυξημένος καρδιακός ρυθμός
- Αφυδάτωση
- Ναυτία
- Κράμπες
- Δυσάρεστη αναπνοή (γνωστή ως «κέτωση» της αναπνοής)
Η κατανάλωση άφθονου νερού μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της κέτωσης και τα περισσότερα από αυτά θα πρέπει να εξαφανιστούν εντελώς μετά από μερικές ημέρες.
Μια σοβαρή παρενέργεια που μερικοί άνθρωποι βλέπουν από τη μακροχρόνια κέτωση είναι η αυξημένη συχνότητα εμφάνισης λίθων στα νεφρά.
Είναι η κέτωση επικίνδυνη;
Για άτομα χωρίς χρόνιες παθήσεις και που δεν είναι έγκυες, η κέτωση δεν είναι επικίνδυνη.
Ένα άτομο μπορεί να βρίσκεται σε κέτωση και να μην έχει επικίνδυνα υψηλά σάκχαρα στο αίμα, ούτε να διατρέχει σοβαρό κίνδυνο.
Η κέτωση δεν συνιστάται για γυναίκες που είναι έγκυες, προσπαθούν να μείνουν έγκυες και για εκείνες που θηλάζουν, καθώς η κέτωση μπορεί να επηρεάσει την παροχή μητρικού γάλακτος.
Το φαγητό για κατάσταση κέτωσης δεν συνιστάται επίσης σε άτομα που αντιμετωπίζουν:
- Παγκρεατίτιδα
- Ηπατική ανεπάρκεια
- Ανεπάρκεια καρνιτίνης
- Πορφυρία
- Διαταραχές που επηρεάζουν το μεταβολισμό του διαιτητικού λίπους
Μερικοί άνθρωποι που παραμένουν σε μακροχρόνια κέτωση μπορεί να εμφανίσουν χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα, κόπωση, λιπώδες συκώτι, χρόνια δυσκοιλιότητα, αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης και αυξημένη συχνότητα εμφάνισης λίθων στα νεφρά, αλλά αυτό δεν είναι εγγυημένο.
Ελέγχετε πάντα με το γιατρό σας πριν ξεκινήσετε οποιοδήποτε νέο πρόγραμμα διατροφής.
Μπορεί κάποιος με διαβήτη να είναι σε κέτωση χωρίς να είναι σε κετοξέωση;
Ναί! Ενώ πρέπει πάντα να μιλάτε με το γιατρό σας πριν ξεκινήσετε οποιοδήποτε νέο πρόγραμμα διατροφής, υπάρχουν πολλοί άνθρωποι με διαβήτη που τηρούν μια κετογονική διατροφή και παραμένουν σε κέτωση, διατηρώντας παράλληλα ένα φυσιολογικό εύρος σακχάρου στο αίμα.
Στην πραγματικότητα, αρκετές μελέτες επιβεβαιώνουν τα οφέλη για την υγεία από την ύπαρξη κετογονικής δίαιτας / παραμονής σε κέτωση εάν έχετε διαβήτη. Μια διετής μελέτη διαπίστωσε ότι τα άτομα με διαβήτη που ακολουθούσαν την κετογονική δίαιτα έχασαν κατά μέσο όρο 26 κιλά.
Μια διαφορετική μελέτη διαπίστωσε ότι η κετογονική δίαιτα συνέβαλε στη βελτίωση της ευαισθησίας των ανθρώπων στην ινσουλίνη κατά 75%.
Εάν ακολουθηθεί για 3 μήνες ή περισσότερο, η παραμονή στην κέτωση μέσω μιας δίαιτας εξαιρετικά χαμηλών υδατανθράκων έχει βρεθεί ότι μειώνει τα επίπεδα γλυκοζυλιωμένης σε άτομα με διαβήτη.
Λάβετε υπόψη ότι η ύπαρξη κετογονικής δίαιτας και / ή η επίτευξη κέτωσης θα επηρεάσει την ποσότητα ινσουλίνης που χρειάζεστε, οπότε συμβουλευτείτε πάντα το γιατρό σας πριν κάνετε οποιεσδήποτε αλλαγές στις διατροφικές σας συνήθειες.
Η βασική διαφορά μεταξύ της κέτωσης και της κετοξέωσης
Ενώ και οι δύο καταστάσεις οδηγούν στην ανάπτυξη κετονών στο σώμα, η διαφορά μεταξύ κέτωσης και κετοξέωσης είναι ο μηχανισμός πίσω από την ανάπτυξη κετονών.
Οι κετόνες μαζί με το υψηλό σάκχαρο στο αίμα (κετοξέωση) είναι μια εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει σε διαβητικό κώμα ή θάνατο, αν δεν αντιμετωπιστεί.
Συνήθως συμβαίνει μόνο σε άτομα με διαβήτη τύπου 1, αν και άτομα με διαβήτη τύπου 2 μπορούν επίσης να αναπτύξουν την πάθηση, όπως και άτομα που πάσχουν από υπερδραστήριο θυρεοειδή, πείνα ή αλκοολισμό.
Απο την άλλη πλευρά, οι κετόνες που σχηματίζονται από το σώμα όταν αυτό βρίσκεται σε κατάσταση κέτωσης, προκύπτουν από την χρήση λίπους αντί υδατανθράκων για καύσιμο, συχνά λ΄όγω μιας δίαιτας πολύ χαμηλών υδατανθράκων ή νηστείας.
Και οι δύο καταστάσεις οδηγούν σε απώλεια βάρους, αλλά για πολύ διαφορετικούς λόγους.
Εάν ενδιαφέρεστε να διερευνήσετε τρόπους επίτευξης κέτωσης και ζείτε με διαβήτη, συμβουλευτείτε πρώτα το γιατρό σας προτού κάνετε οποιεσδήποτε αλλαγές στο διαιτολογικό σας σχήμα.
Πηγές : diabetesstrong.com
Επιμέλεια, απόδοση από αγγλικό κείμενο :
Ιωαννίδης Δημήτρης – Διαβητικός Τύπου 1 – Εκπαιδευτής Αντλιών Ινσουλίνης