Άγχος και πως επηρεάζει τον Διαβήτη

Όλοι βιώνουν άγχος σε κάποιο σημείο της ζωής τους. Και το άγχος μπορεί να έχει δραστική επίδραση στο σάκχαρό σας – τόσο άμεσα όσο και μακροπρόθεσμα.

Ακόμη και το διασκεδαστικό άγχος μιας βόλτας με τρενάκι του λούνα παρκ προκαλεί αυξημένη παραγωγή ορμονών όπως κορτιζόλη, αδρεναλίνη και γλυκαγόνη. Χωρίς αυτές τις ορμόνες, το σώμα σας δεν θα μπορούσε να ολοκληρώσει ενα απλό καθήκον όπως τα ψώνια στο σουπερμάρκετ, πόσο μάλλον να αντέξει μια έντονη διαφωνία με τη μητέρα σας. Σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε το ρόλο της κορτιζόλης, της αδρεναλίνης και της γλυκαγόνης και πώς καθεμία από αυτές τις ορμόνες που σχετίζονται με το άγχος μπορεί να επηρεάσει το σάκχαρο στο αίμα σας.

Στο τέλος της ανάρτησης, θα συνοψίσουμε πώς όλα αυτά συνδυάζονται για να επηρεάσουν την καθημερινή ζωή των ατόμων που ζουν με διαβήτη και τι μπορείτε να κάνετε για να μειώσετε το άγχος στην καθημερινή σας ζωή.

Τι είναι το άγχος;

Πολύ απλά, το άγχος είναι η απάντηση του σώματός σας σε οποιαδήποτε κατάσταση, συμβάν ή αλλαγή στη ζωή σας που απαιτεί αντίδραση ή προσαρμογή. Το άγχος μπορεί να αναπτυχθεί σωματικά, διανοητικά και συναισθηματικά.

Και είναι ένα αναπόφευκτο κομμάτι της ζωής. Τόσο οι θετικές όσο και οι αρνητικές εμπειρίες μπορούν να δημιουργήσουν μια αντίδραση άγχους στο σώμα και το μυαλό σας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να αντιμετωπίσετε ένα συμβάν που προκαλεί ένα φαινομενικά ατελείωτο άγχος.

Μια καταχρηστική σχέση ή ένα αφόρητο περιβάλλον στη δουλειά σας είναι παραδείγματα μιας συνεχούς πηγής άγχους από την οποία ένα άτομο μπορεί να δυσκολευτεί να ξεφύγει. Αυτοί οι τύποι άγχους μπορούν να οδηγήσουν σε μια κατάσταση «αγωνίας».

Ας ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στην εμφάνιση του άγχους προτού προσθέσουμε και τον διαβήτη στην συζήτηση.

Τα συμπτώματα του άγχους

Το άγχος μπορεί να εκδηλωθεί διαφορετικά στο κάθε άτομο. Για ορισμένους, το θετικό ή αρνητικό άγχος μπορεί να προκαλέσει άμεσα δάκρυα, για παράδειγμα. Σε άλλους, μπορεί να τους κάνει να είναι σιωπηλοί και άφωνοι. Και άλλοι μπορεί να θυμώσουν εύκολα και να γίνουν ευερέθιστοι. Ανάλογα με τη σοβαρότητα του επιπέδου άγχους, τα συμπτώματά μπορεί να ποικίλλουν. Ακολουθούν ορισμένα παραδείγματα συμπτωμάτων άγχους:

Ήπιο έως μέτριο άγχος

Σοβαρό άγχος

• χρόνιοι πονοκέφαλοι
• ναυτία
• διάρροια
• σοβαρή υψηλή αρτηριακή πίεση
• πόνος στο στήθος
• σεξουαλική δυσλειτουργία
• αϋπνία
• κατάθλιψη
• κρίσεις πανικού
• ανησυχία

Η έρευνες δείχνουν ότι το άγχος μπορεί επίσης να προκαλέσει ή να επιδεινώσει ορισμένα συμπτώματα ή ασθένειες. Το άγχος συνδέεται με 6 από τις κύριες αιτίες θανάτου: καρδιακές παθήσεις, καρκίνο, πνευμονικές παθήσεις, ατυχήματα, κίρρωση του ήπατος και αυτοκτονία. Προτού προχωρήσουμε στο πώς το άγχος μπορεί να επηρεάσει το σάκχαρο στο αίμα σας και τι μπορείτε να κάνετε για να μειώσετε το άγχος, ας ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στις ορμόνες που εμπλέκονται σε μια αντίδραση στο άγχος.

Τι είναι η κορτιζόλη;

Αυτή η ορμόνη συζητείται συχνά υπό αρνητικό φως, διότι σε πολύ μεγάλη ποσότητα μπορεί να είναι ένδειξη ότι το σώμα σας είναι υπό σοβαρό ψυχικό ή σωματικό στρες και σχετίζεται με φλεγμονές και αύξηση βάρους. Στην πραγματικότητα ο πρωταρχικός ρόλος της είναι να βοηθήσει το σώμα σας να διαχειριστεί το άγχος, επηρεάζει επίσης σχεδόν κάθε όργανο του σώματός σας και είναι κάτι που το σώμα σας χρειάζεται 24 ώρες την ημέρα για να παραμένει ζωντανό, όπως και την ινσουλίνη. Χωρίς κορτιζόλη, δεν θα μπορούσατε να ανεβείτε μια σκάλα, πόσο μάλλον να αντέξετε το έντονο άγχος από την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, το διαζύγιο ή μια χειρουργική επέμβαση. Η κορτιζόλη βοηθάει επίσης το σώμα σας:

• Να διαχειρίζεται την αρτηριακή πίεση

• Να διαχειρίζεται τη λειτουργία της καρδιάς

• Να μειώνει το φλεγμονώδες του ανοσοποιητικού συστήματος

• Να μειώνει τη συνολική φλεγμονή

• Στη διάσπαση της ζάχαρης (με τη βοήθεια της ινσουλίνης) ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ενέργεια

• Να διαχειρίζεται το πως μεταβολίζει τις πρωτεΐνες, τους υδατάνθρακες και το λίπος

Ακριβώς όπως οι ανάγκες σας για ινσουλίνη αλλάζουν ανάλογα με το τι κάνετε και τρώτε, η παραγωγή κορτιζόλης απο το σώμα σας πρέπει να ανταποκρίνεται ακριβώς στις ανάγκες σας σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή.

Πως επηρεάζει η κορτιζόλη το σάκχαρο στο αίμα;

Η κορτιζόλη μπορεί όχι μόνο να συμβάλει σε ανεπιθύμητα υψηλά σάκχαρα αίματος, αλλά είναι επίσης απαραίτητη για την αντιμετώπιση των χαμηλών σακχάρων αίματος. Ας ρίξουμε μια ματιά:

Όταν τα επίπεδα κορτιζόλης είναι υψηλά

Όταν η παραγωγή κορτιζόλης αυξάνεται πέρα ​​από μια υγιή γραμμή αναφοράς, αμβλύνει την ευαισθησία του σώματός σας στην ινσουλίνη. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεστε περισσότερη ινσουλίνη κατά τη διάρκεια αυτών των ωρών για να διατηρήσετε το σάκχαρο στο αίμα σας στο εύρος του στόχου σας. Ενώ το σώμα σας παράγει κορτιζόλη 24 ώρες την ημέρα, υπάρχουν συγκεκριμένες ώρες της ημέρας που μπορεί να περιμένει κανείς να παράγει περισσότερη, όπως το πρωί. Και αυτό εξηγεί γιατί πολλοί διαβητικοί παρατηρούν ότι χρειάζονται περισσότερη ινσουλίνη τις πρώτες ώρες της ημέρας και με το πρωινό.

Μόλις ξυπνήσετε το πρωί, το σώμα σας παράγει ένα κύμα κορτιζόλης, εξηγεί η Εταιρεία Ενδοκρινολογίας. Αυτό το κύμα είναι αναγκαίο για την απλή έναρξη της ημέρας σας και το να είστε πλήρως λειτουργικοί! Και εάν η συνολική βασική σας ανάγκη για κορτιζόλη αυξάνεται λόγω του συνεχώς αυξανόμενου συνεχούς άγχους, θα παρατηρήσετε ότι αυξάνεται και η ανάγκη σας για βασική ινσουλίνη.

Όταν τα επίπεδα κορτιζόλης είναι χαμηλά

Από την άλλη πλευρά, χωρίς αρκετή ή καθόλου κορτιζόλη θα παλεύατε με συνεχή υπογλυκαιμία (χαμηλό σάκχαρο στο αίμα). Όταν ένα άτομο με διαβήτη εμφανίζει χαμηλό σάκχαρο στο αίμα, η κορτιζόλη είναι πραγματικά αναγκαία ώστε να επιτρέψει στο σώμα σας να χρησιμοποιήσει τη γλυκόζη που καταναλώνετε για να επαναφέρετε το σάκχαρο στο αίμα σας σε ασφαλές επίπεδο. Ένα σοβαρά χαμηλό σάκχαρο στο αίμα μπορεί σχεδόν να καταστρέψει τα αποθέματα κορτιζόλης του σώματός σας, γεγονός που συμβάλλει σε συμπτώματα εξάντλησης ακόμη και μετά την επιστροφή του σακχάρου στο αίμα σας σε ασφαλές επίπεδο.

Εάν πιστεύετε ότι η κορτιζόλη προκαλεί καταστροφή στα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα σας, συζητήστε με την ομάδα υγειονομικής περίθαλψής σας σχετικά με την προσαρμογή των δόσεων ινσουλίνης για να σας βοηθήσει να αντισταθμίσετε. Και φυσικά, ρίξτε μια ματιά ποιους τομείς της ζωής σας θα μπορούσατε να προσαρμόσετε για να μειώσετε το συναισθηματικό και σωματικό σας άγχος.

Τι είναι η αδρεναλίνη;

Η αδρεναλίνη – επίσης γνωστή ως επινεφρίνη – συσχετίζεται συνήθως με αθλητικά γεγονότα, αλλά το σώμα σας παράγει αδρεναλίνη ως ανταπόκριση και σε άλλα γεγονότα. Μια έντονη διαφωνία, ένα ατύχημα ή ένα άλμα bunjee μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη παραγωγή αδρεναλίνης.

Η αδρεναλίνη είναι η ορμονική ανταπόκριση «φυγής ή πάλης» του σώματός σας σε έντονα θετικό ή αρνητικό άγχος. Αυτή η ορμόνη ουσιαστικά ειδοποιεί το συκώτι σας να απελευθερώσει γλυκογόνο – την γλυκόζη που έχει αποθηκευμένη. Όταν το σώμα σας αντιμετωπίζει ξαφνικά έντονο άγχος, χρειάζεστε επιπλέον γλυκόζη για ενέργεια για να αντέξετε αυτό το αγχωτικό γεγονός. Χωρίς αυτήν την επιπλέον γλυκόζη, το σάκχαρο στο αίμα σας θα μειωνόταν και απλά θα σας έλειπε η απαραίτητη ενέργεια για να λειτουργήσετε κατά τη διάρκεια αυτού του αγχωτικού γεγονότος.

Πως επηρεάζει η αδρεναλίνη το σάκχαρο στο αίμα;

Σε ένα μη διαβητικό σώμα, αυτή η αύξηση της αδρεναλίνης που προκαλεί ένα κύμα γλυκογόνου θα συνοδευόταν επίσης από ένα κύμα ινσουλίνης.

Ως άτομα με διαβήτη, χάνουμε το τμήμα του «κύματος ινσουλίνης», κάτι που μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε αύξηση του σακχάρου στο αίμα από 120 mg / dL σε 300 mg / dL σε λιγότερο από μία ώρα. Η προσαρμογή της ινσουλίνης σας για να αντιμετωπίσετε αυτή την αύξηση μπορεί να είναι δύσκολη. Όταν υπάρχει αδρεναλίνη, μια γρήγορη δόση ινσουλίνης που χρησιμοποιεί την κανονική ευαισθησία /παράγοντα διόρθωσης, θα μπορούσε να προκαλέσει μικρή ή καθόλου επίδραση στο υψηλό σάκχαρο στο αίμα. Αν πρόκειται να αντιμετωπίσετε μια αναμενόμενη έκκριση αδρεναλίνης, για παράδειγμα σε ένα αθλητικό γεγονός, συζητήστε με την ομάδα υγειονομικής σας περίθαλψης σχετικά με την προσαρμογή της βασικής ινσουλίνης.

Εάν αντιμετωπίζετε ξαφνικά, απροσδόκητα κύματα αδρεναλίνης, επειδή μόλις είχατε ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα, για παράδειγμα, πιθανότατα θα πρέπει να προσπαθήσετε να χαμηλώσετε το σάκχαρο στο αίμα με μια δόση ινσουλίνης, αλλά μπορεί να μην την δείτε να πέφτει για κάποιες ώρες.

Όταν στην πραγματικότητα δεν είναι αδρεναλίνη!

Μια δραστηριότητα που λανθασμένα σχετίζεται συχνά με την αδρεναλίνη είναι η προπόνηση στο γυμναστήριο.

Υπάρχουν άλλοι λόγοι για τους οποίους το σάκχαρο στο αίμα σας μπορεί να αυξηθεί κατά τη διάρκεια μιας τυπικής προπόνησης – αλλά αν δεν είστε πραγματικά σε ανταγωνιστικό περιβάλλον (και όχι απλώς μια έντονη προσωπική προπόνηση), είναι απίθανο να είναι αδρεναλίνη.

Το πιο πιθανό είναι ότι καταστρέφετε τους μύες, κάτι που συνεπάγεται διάσπαση του αποθηκευμένου γλυκογόνου. Το σώμα σας στη συνέχεια διασπά το γλυκογόνο σε γλυκόζη και το επανανακυκλώνει στους μυς σας για ενέργεια.

Χωρίς επιπλέον ινσουλίνη, αυτό μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε υψηλά σάκχαρα στο αίμα.

Τι είναι η γλυκαγόνη;

Η γλυκαγόνη είναι άλλη μια ορμόνη που βοηθά το σώμα σας να αντέξει ορισμένους τύπους άγχους – συμπεριλαμβανομένου του παραλείποντος πρωινού!

Ο ρόλος της γλυκαγόνης είναι απλός: ειδοποιεί το συκώτι σας να απελευθερώσει το αποθηκευμένο του γλυκογόνο (όπως αναφέρεται παραπάνω), το οποίο στη συνέχεια μετατρέπεται σε γλυκόζη και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ενέργεια ή για να αυξήσει σκόπιμα το σάκχαρο στο αίμα σας.

Η γλυκαγόνη στην πραγματικότητα συνδέεται λιγότερο με το συναισθηματικό στρες, αλλά παίζει ρόλο κατά τη διάρκεια του σωματικού στρες όταν είστε για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς γεύμα ή όταν έχετε σοβαρά χαμηλό σάκχαρο στο αίμα.

Η απελευθέρωση γλυκαγόνης διεγείρεται από χαμηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, πλούσια σε πρωτεΐνες γεύματα και αδρεναλίνη (μια άλλη σημαντική ορμόνη για την καταπολέμηση της χαμηλής γλυκόζης). Η απελευθέρωση της γλυκαγόνης αποτρέπεται από την αύξηση της γλυκόζης και των υδατανθράκων στο αίμα στα γεύματα, που ανιχνεύονται από τα κύτταρα στο πάγκρεας.

Υπογλυκαιμίες

Όταν παρουσιάσετε ένα σοβαρά χαμηλό σάκχαρο στο αίμα, πιθανότατα κάτω από 40 mg / dL, το σάκχαρο στο αίμα σας μπορεί να ανέβει στα ύψη μέσα σε λίγες ώρες, ακόμα κι αν το έχετε αντιμετωπίσει πολύ προσεκτικά με την ενδεδειγμένη ποσότητα υδατανθράκων.

Αυτός είναι ο μηχανισμός του σώματος για να σώσει τη ζωής σας! Αυτή η έκκριση γλυκαγόνης προκαλεί μια απελευθέρωση του γλυκογόνου που διασπάται σε γλυκόζη και αυξάνει το σάκχαρο στο αίμα σας. Στα άτομα με διαβήτη, απλώς το αυξάνει πάρα πολύ!

Διατροφή

Κατά τη διάρκεια μιας κετογονικής δίαιτας, το σώμα σας παράγει περισσότερη γλυκαγόνη κατά την διάρκεια της ημέρας, ώστε να πάρει περισσότερη γλυκόζη, επειδή το σώμα σας δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο με κετόνες.

Ο εγκέφαλός σας απαιτεί γλυκόζη κάθε στιγμή για να μπορεί να λειτουργήσει! Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορείτε να ακολουθήσετε μια κετογονική δίαιτα; Όχι. Αλλά σημαίνει ότι θα παρατηρήσετε ότι οι ανάγκες σας σε βασική ινσουλίνη αυξάνονται όταν μειώνετε τους υδατάνθρακες τόσο δραστικά. Αυτό δεν συμβαίνει σε όλους, αλλά είναι σημαντικό να έχετε κατά νου ότι αν δοκιμάσετε μια κετογονική δίαιτα μπορεί να δείτε την ανάγκη σας για ινσουλίνη να ανεβαίνει στα ύψη.

Η διαλείπουσα νηστεία ( intermittent fasting ) είναι εξαιρετικά διαδεδομένη αυτή τη στιγμή, αλλά υπάρχουν μερικά πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε εάν πειραματίζεστε με αυτήν τη μοντέρνα προσέγγιση διατροφής ως άτομο με διαβήτη.

Όταν παραλείπετε το πρωινό, το σώμα σας παράγει περισσότερη γλυκαγόνη κατά τη διάρκεια αυτών των ωρών νηστείας γιατί – ξανά – ο εγκέφαλός σας χρειάζεται γλυκόζη για να λειτουργήσει! Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορείτε να εξασκηθείτε σε διαλείπουσα νηστεία, αλλά αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να πάρετε επιπλέον δόση ινσουλίνης κατά τη διάρκεια αυτών των ωρών νηστείας για να αντισταθμίσετε την επιπλέον γλυκόζη.

Συμπεράσματα

Εν ολίγοις, το άγχος θα προκαλέσει γενικά άνοδο του σακχάρου στο αίμα σας. Θα είναι επίσης δύσκολο να το μειώσετε λόγω της αντίστασης στην ινσουλίνη που δημιουργείται από τις ορμόνες του στρες και την παραγωγή γλυκόζης από την απόκριση του ήπατος σας στην αδρεναλίνη.

Η μεγαλύτερη πλειοψηφία των αγχωτικών καταστάσεων δεν είναι κάτι που μπορούμε εύκολα να προβλέψουμε, αλλά όταν αντιμετωπίζετε άγχος, μπορείτε να προβλέψετε ότι το σάκχαρο στο αίμα σας θα αυξηθεί.

Ο τακτικός έλεγχος του σακχάρου στο αίμα σας κατά τη διάρκεια και μετά από καταστάσεις άγχους είναι ένα σημαντικό μέρος της διαχείρισης του διαβήτη, αλλά θέλει προσοχή να μην προσθέτετε επιπλέον άγχος περιμένοντας ότι θα μπορέσετε εύκολα και γρήγορα να διορθώσετε τυχόν υψηλά σάκχαρα στο αίμα κατά τη διάρκεια μιας αγχωτικής κατάστασης.

Πηγές : diabetesstrong.com

Επιμέλεια, απόδοση από αγγλικό κείμενο :

Ιωαννίδης Δημήτρης – Διαβητικός Τύπου 1 – Εκπαιδευτής Αντλιών Ινσουλίνης